Εργατική Πρωτομαγια: οι ιστορικές καταβολές της, Σικάγο 1886

Share on Facebook0Tweet about this on TwitterShare on Google+0

haymarket.gif

«Θα έλθει η εποχή  που η σιωπή  μας θα είναι δυνατότερη από τις φωνές  που στραγγαλίζετε  σήμερα»

Σηκωθείτε, δουλευτάδες της  Αμερικής! Αφήστε κάτω τα εργαλεία σας την 1η  του Μάη, σταματήστε τη δουλειά σας, κλείστε τα εργοστάσια, τις φάμπρικες και τα ορυχεία. Για μια μέρα το χρόνο. Μια μέρα επανάστασης και όχι ανάπαυσης! Μια μέρα που δεν ορίστηκε από τους καυχησιάρηδες εκπροσώπους των θεσμών που κρατούν την εργατιά σε υποτέλεια. Μια μέρα στην οποία οι εργάτες κάνουν τους δικούς τους νόμους κι έχουν τη δύναμη να τους εφαρμόσουν, όλα αυτά χωρίς τη συγκατάθεση, την έγκριση αυτών που καταπιέζουν και κυβερνούν. Μια μέρα κατά την οποία με τεράστια δύναμη, η ενότητα της στρατιάς των δουλευτάδων παρατάσσεται κατά των δυνάμεων που σήμερα εξουσιάζουν τα πεπρωμένα των λαών όλων των εθνών. Μια μέρα διαμαρτυρίας ενάντια στη καταπίεση και την τυραννία, ενάντια στην αμάθεια και κάθε είδος πολέμου…

«Έκκληση σε όλα  τα επαγγελματικά και εργατικά συνδικάτα», Αρχεία της Αμερικανικής Ομοσπονδίας Εργασίας, 1η Φλεβάρη 1886 

Οι ρίζες της  εργατικής Πρωτομαγιάς βρίσκονται στην πάλη των εργαζομένων για λιγότερες ώρες εργασίας. Καθιερώθηκε σαν παγκόσμια μέρα διεθνούς δράσης και αλληλεγγύης των εργαζομένων από το Διεθνές Σοσιαλιστικό Συνέδριο του Παρισιού στα 1890. Γεννήθηκε όμως, στις Ηνωμένες Πολιτείες. Μετά τον Αμερικανικό Εμφύλιο, η πρώτη εργατική ομοσπονδία που δημιουργήθηκε, στο συνέδριό της τον Αύγουστο του 1866, διακήρυττε: «Η πρώτη και μεγάλη ανάγκη των ημερών μας, για να ελευθερωθεί αυτή η χώρα από την καπιταλιστική σκλαβιά, είναι να ψηφιστεί ένας νόμος σύμφωνα με τον οποίο το οχτάωρο θα είναι η κανονική εργάσιμη μέρα σε όλες τις πολιτείες της Αμερικανικής Ομοσπονδίας».

Στην Ευρώπη, η Διεθνής Ένωση των Εργατών υιοθέτησε το οκτάωρο και το έκανε κεντρικό της αίτημα και σύνθημα.

Στην Αμερική, η νομοθετική κατοχύρωση του οκτάωρου κατάφερε μέχρι τα 1868 να επιτευχθεί σε έξι πολιτείες. Όμως γρήγορα αποδείχτηκε «νεκρό γράμμα». Οι εργοδότες, εκβίαζαν τους εργάτες να υπογράφουν συμβόλαια όπου θα συμφωνούσαν να δουλέψουν περισσότερες ώρες για να μείνουν στις δουλειές τους. Πολλοί μείωναν τα μεροκάματα ανάλογα με την αλλαγή ωρών. Με την οικονομική ύφεση των χρόνων 1873-1879, προσπάθησαν να μεγαλώσουν τη μέρα εργασίας. Στα 1883, κανόνας στις περισσότερες βιομηχανίες ήταν η δεκάωρη εξαήμερη βδομάδα. Σε πολλές περιπτώσεις οι ώρες έφταναν στις δώδεκα και τις δεκαπέντε και οι εργαζόμενοι δούλευαν ακόμα και τις γιορτές και τις Κυριακές όλο το χρόνο. Σε κάποιες περιπτώσεις οι εργάτες δούλευαν 24 ώρες συνεχώς όταν άλλαζαν βάρδια από μέρα σε νύχτα.

Οχτάωρο στην πράξη

Η Ομοσπονδία Οργανωμένων Επαγγελμάτων και Εργατικών Συνδικάτων αποφάσισε να εφαρμόσουν μόνοι τους οι εργαζόμενοι το οκτάωρο από τη 1η του Μάη του 1886. Η πιο μεγάλη εργατική οργάνωση τότε ήταν το Τάγμα των Ιπποτών της Εργασίας, με περισσότερα από 700.000 μέλη, ειδικευμένους και ανειδίκευτους εργάτες, μαύρους εργάτες και πολλές γυναίκες οργανώτριες. Η απόφαση της Ομοσπονδίας δίχασε τους Ιππότες της Εργασίας. Χιλιάδες δούλεψαν για την προετοιμασία της Πρωτομαγιάς αψηφώντας την εθνική ηγεσία, που στάθηκε εχθρική. Οι μαρξιστές της εποχής εκείνης είχαν προτείνει τη καθιέρωση του οχτάωρου με άμεση δράση. Αποφασιστική ήταν η στήριξη της συνδικαλιστικής πτέρυγας του αναρχικού κινήματος.

Η 1η του Μάη του 1886 έγινε ένα μαζικό απεργιακό κίνημα. Μισό εκατομμύριο εργάτες κινητοποιήθηκαν με απεργίες και διαδηλώσεις σε μεγάλες και μικρές πόλεις. Το Σικάγο έκανε την πιο εντυπωσιακή Πρωτομαγιά με 90.000 διαδηλωτές στους δρόμους. Η κινητοποίηση συνεχίστηκε  και τις επόμενες μέρες με όλο και περισσότερους κλάδους να εφαρμόζουν στην πράξη το οκτάωρο. Ήταν μέρες διεθνισμού, όπου διαφορετικές κοινότητες ενώθηκαν στον ίδιο στόχο: Στο Σικάγο 10.000 Βοημοί, Πολωνοί και Γερμανοί διαδήλωσαν με μουσική και σημαίες. Ήταν μέρες αντιρατσισμού, αφού για πρώτη φορά σε πάρκα πού ήταν κλειστά για τους Μαύρους οι απεργοί, λευκοί και μαύροι, κατέληγαν τις διαδηλώσεις μέσα σ’ αυτά, κάνοντας τις εφημερίδες να γράφουν «έτσι οι Ιππότες της Εργασίας γκρέμισαν τα τείχη της προκατάληψης». Ήταν μέρες φεμινισμού, όπου οι εφημερίδες αποκαλούσαν «φωνακλούδες αμαζόνες» τις ράπτριες που οργάνωναν απεργιακές παρελάσεις στις 3 του Μάη.

Τα  γεγονότα του Σικάγο 

Στις 3 του Μάη, έξι χιλιάδες φορτοεκφορτωτές είχαν συγκεντρωθεί κοντά σ’ ένα εργοστάσιο ξυλείας, για να ακούσουν την ομιλία του Αύγουστου Σπάις, αντιπρόσωπου της Κεντρικής Ένωσης των Εργατών και μέλους του Διεθνούς Συνδέσμου Εργαζομένων.  Πεντακόσιοι έφυγαν προς το εργοστάσιο για να διαδηλώσουν κατά των απεργοσπαστών. Η αστυνομία πυροβόλησε το πλήθος. Ένας διαδηλωτής σκοτώθηκε επιτόπου, τρεις άλλοι πέθαναν αργότερα από τα τραύματα.

Την επόμενη μέρα, μέσα σε συνθήκες τρομερής αγανάκτησης,  ορίστηκε συγκέντρωση διαμαρτυρίας στην πλατεία Χέιμαρκετ στις 7.30 το βράδυ. Συγκεντρώθηκαν 3.000 άτομα. Ο Σπάις έκανε μια σύντομη προσφώνηση μα μια καταιγίδα διέκοψε τους επόμενους ομιλητές. Τα 200 άτομα πού έμειναν περικυκλώθηκαν από 180 αστυνομικούς που άρχισαν να κινούνται προς τη συγκέντρωση. Λίγα δευτερόλεπτα αργότερα, μια βόμβα διέσχισε τον αέρα κι έσκασε μπροστά στους αστυνομικούς, σκοτώνοντας έναν και τραυματίζοντας πάνω από εβδομήντα. Οι υπόλοιποι άδειασαν τα περίστροφά τους στους πανικόβλητους διαδηλωτές. Τις επόμενες μέρες άλλοι έξι αστυνομικοί πέθαναν από τραύματα που έπαθαν στην πλατεία Χέιμάρκετ, οι περισσότεροι από τους τυφλούς πυροβολισμούς συναδέλφων τους.

Κηρύχτηκε στρατιωτικός νόμος και άρχισαν μαζικά μπλόκα της αστυνομίας. Δόθηκε η ευκαιρία να κινηθούν επιθετικά τα αφεντικά της πόλης για να απαλλαγούν από τους αναρχοσυνδικαλιστές ηγέτες. Μετά από εκατοντάδες συλλήψεις, για να δικαστούν παραπέμφθηκαν οι Άλμπερτ Πάρσονς, Αύγουστος Σπάις, Σάμουελ Φίντεν, Μάικλ Σουάμπ, Άντολφ Φίσερ, Τζορτζ Ενγκελ, Λούις Λινγκ και Όσκαρ Νίμπι. Οι περισσότεροι απ’ αυτούς δεν ήταν καν παρόντες στην πλατεία Χέιμάρκετ το βράδυ της 4ης Μαΐου.

Η δίκη των κατηγορουμένων για τα γεγονότα του Χέιμάρκετ  άρχισε στις 21 Ιούνη 1886. Έγινε επιλογή  ενόρκων ώστε να αποτελούνται από  διευθυντές επιχειρήσεων, εργολάβους και επιχειρηματίες. Όλοι οι κατηγορούμενοι κατηγορήθηκαν για ανθρωποκτονία με το σκεπτικό ότι ο άγνωστος βομβιστής επηρεάστηκε από τις ομιλίες τους και ότι αν ένας ήταν ένοχος και οι άλλοι γνωρίζονταν μεταξύ τους, ήταν όλοι ένοχοι.

Οι κατηγορούμενοι έκαναν απολογίες που έμειναν στην ιστορία. Ο Αύγουστος Σπάις είπε χαρακτηριστικά: «Κύριε δικαστά. Απευθυνόμενος σ’ αυτό το δικαστήριο, μιλώ σαν εκπρόσωπος μιας τάξης προς τον εκπρόσωπο μιας άλλης(…_ Αν νομίζετε ότι με το να μας κρεμάσετε μπορείτε να εξαλείψετε το εργατικό κίνημα (…) το κίνημα από το οποίο εκατομμύρια καταπιεσμένοι, εκατομμύρια άνθρωποι που μοχθούν μέσα στη φτώχεια και την αθλιότητα, περιμένουν σωτηρία, αν αυτή είναι η γνώμη σας, τότε κρεμάστε μας! Εδώ θα πατήσετε μια σπίθα, αλλά εκεί και λίγο παραπέρα, πίσω σας και μπροστά σας, και παντού, ξεπηδούν φλόγες. Είναι μια υπόγεια φωτιά. Δε μπορείτε να τη σβήσετε (…)»

Οι Πάρσονς, Ένγκελ, Σπάις και Φίσερ πέθαναν στην αγχόνη στις 11 Νοέμβρη του 1887. Ο Λίγκλ αυτοκτόνησε ή δολοφονήθηκε στο κελί του.

Εκεί που βρίσκεται  σήμερα το μνημείο του Χέιμαρκετ, είναι χαραγμένα τα τελευταία  λόγια του Σπάις:
«Θα έλθει η εποχή που η σιωπή μας θα είναι δυνατότερη από τις φωνές που στραγγαλίζετε σήμερα»

του Δ. Ψυκάκου

(πειοδικό «Κόκκινο», τεύχος 47-8)

 

WHICH SIDE ARE YOU ON by TOM MORELLO (rage against the machine)   

 

ΟΙ ΣΤΙΧΟΙ ΤΟΥ ΤΡΑΓΟΥΔΙΟΥ

«Which side are you on?»

 

Come all you good workers

Good news to you I’ll tell

Of how the good old union

Has come in here to dwell

 

Which side are you on boys?

Which side are you on?

 

My daddy was a miner

He’s now in the air and sun

He’ll be with you fellow workers

Until the battle’s won

 

Which side are you on boys?

Which side are you on?

 

They say in Harlan County

There are no neutrals there

You’ll either be a union man

Or a thug for J. H. Claire

 

Which side are you on boys?

Which side are you on?

 

Oh workers can you stand it?

Oh tell me how you can

Will you be a lousy scab

Or will you be a man?

 

Which side are you on boys?

Which side are you on?

 

Don’t scab for the bosses

Don’t listen to their lies

Poor folks ain’t got a chance

Unless they organize

 

Which side are you on boys? Which side are you on?

 

 

 

Και η απόδοση στα ελληνικά:

 

«Με  ποιά πλευρά είστε;»

 

  Ελάτε γύρω καλοί εργάτες ,

  έχω  καλά νέα να σας πω

  το σωματείο ήρθε

  και θα μείνει εδώ.

 

  Με    ποιά πλευρά είστε παιδιά

  Με ποια πλευρά είστε;

 

  Ο πατέρας μου  ήταν ανθρακωρύχος

  Τώρα είναι στον ουρανό

  θα στέκεται όμως στο πλευρό μας συνάδελφοι

  μέχρι   να κερδηθεί η μάχη.

 

  Με    ποιά πλευρά είστε παιδιά

  Με ποια πλευρά είστε;

 

  Λένε ότι  στην κομητεία του Χάρλαν

  δεν   υπάρχουν ουδέτεροι εδώ.

  Ή με   το σωματείο θα είσαι

  ή  τσιράκι του   Μπλαίρ.

 Με    ποιά πλευρά είστε παιδιά

  Με ποια πλευρά είστε;

 

  Ώ   εργάτες πώς το αντέχετε;  

  πεστε   μου πώς το μπορείτε;

  Θα είστε   άθλιοι απεργοσπάστες

  ή αληθινοί   άντρες

 

  Με   ποιά πλευρά είστε παιδιά

  Με ποια πλευρά είστε;

 

   Μη  γίνεστε των αφεντικών απεργοσπάστες  

  μην ακούτε  τα ψέματά τους

  Οι φτωχοί   δεν έχουμε καμία τύχη

  εκτός αν οργανωθούμε

 

*ΤΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΚΑΙ ΤΗ ΣΥΛΛΟΓΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΕΚΑΝΕ

 Η ΕΚΠ/ΚΟΣ ΡΑΝΙΑ ΚΑΛΑNΤΖΗ

Leave a comment

Your email address will not be published.


*